HİCRET- ZAMANSIZ BİR MEDENİYET YOLCULUĞU- 1

1448. Yılında Hicret ve Medine Modeli: Felsefi, Sosyolojik ve Hukuki Bir Analiz

Yeniz yazı dizimizin Birinci Bölümü

MUKADDİME

Bismillahirrahmânirrahîm

İnsanlık tarihi, mekânların keşfi ve kitlelerin yer değiştirmesiyle şekillenen sayısız göç hikâyesine şahittir. Ancak bu hikâyelerin pek azı, coğrafyanın sınırlarını aşarak zamanın ruhuna yön verecek ve insani değerleri yeniden inşa edecek bir medeniyet miladına dönüşebilmiştir. İşte Hicret, insanlık kronolojisinde sıradan bir yer değiştirme veya baskıdan kaçış öyküsü değil; zihniyetin, ahlakın ve hukukun yeryüzündeki en köklü inkılabıdır.

Bu çalışma, Hicret’in 1448. Yıl dönümü vesilesiyle, bu büyük yürüyüşü sadece tarihsel bir olay olarak anmanın ötesine geçmek; onun evrensel, sosyolojik ve felsefi kodlarını deşifre etmek amacıyla kaleme alınmıştır. Hicret’i doğru okumak; parçalanmış, adaletsiz ve gücün esiri olmuş bir yapıdan (Yesrib), hukukun, emniyetin ve çoğulcu barışın egemen olduğu bir "Erdemli Şehir" (Medine) modeline geçişin stratejik dehasını anlamaktır.

Bugün modern dünya; kutuplaşma, yabancılaşma, güvensizlik ve güçlü olanın haklı sayıldığı küresel bir kriz sarmalının içindedir. İnsanlık, kalabalıklar içinde yalnızlaşırken, adil bir toplumsal sözleşmenin ve bir arada yaşama ahlakının arayışı sürmektedir. Tam da bu noktada, Hicret’in doğurduğu "Medine Vesikası"ndaki hak ve sorumluluk dengesi, "Muahat" ile somutlaşan psiko-sosyal dayanışma ruhu ve gücü ahlakın emrine veren o muazzam fetih karakteri, günümüzün kentsel ve sosyal krizlerine zamansız birer felsefi panzehir sunmaktadır.

Bu analiz; bireysel kemalatını tamamlamış "Erdemli İnsan"ın, adil ve ahlaki bir kurumsallaşmayla "Erdemli Toplum ve Devlet" modelini nasıl inşa edebileceğinin tarihsel laboratuvarını gözler önüne sermektedir. Hicret, zamandan ve mekândan bağımsız olarak, insanın ve toplumun her an kötülükten iyiliğe, cehaletten bilgiye, zulümden adalete doğru gerçekleştirmesi gereken kesintisiz bir uyanış yolculuğudur.

Zamanı Hicret’le başlatma iradesi gösteren o yüksek bilincin, bugünün dünyasına söyleyecek çok sözü vardır. Bu çalışma, o sözü yeniden duymak ve duyurmak adına atılmış mütevazı bir adımdır.

Bu çalışma, Dr. Nuh UÇGAN’ın “Vukuatın Başlangıcı Olarak Hicret: Takvim Vatan Millet” musahabesinden alınan notlara istinaden ayrıntılı bir şerhtir.

Gayret bizden, tevfik Allah’tandır.

1. BÖLÜM: BİR MİLAT OLARAR HİCRET VE TAKVİM BİLİNCİ

Hz. Ömer döneminde devlet işlerinin düzenlenmesi için bir takvim ihtiyacı doğduğunda; Hz. Peygamber’in doğumu (Mevlid) ya da ilk vahyin gelişi (Bi'set) gibi seçenekler de masadaydı. Ancak sahabenin ortak kararı Hicret oldu. Müslümanların zamanı bu olayla başlatmasının ardında derin felsefi ve pratik nedenler yatmaktadır:

• Mekânın Değil, Zihniyetin Dönüşümü: Hicret, kelime anlamıyla "terk etmek, ayrılmak" demektir. Ancak İslam düşüncesinde bu kavram, edilgenlikten etkenliğe geçişi ifade eder. Mekke dönemi, inancın kalplerde kök saldığı bir dikey derinleşme evresiyken; Hicret, bu potansiyelin toplumsal, hukuki ve ahlaki bir düzende yatay olarak yayılması, yani medeniyet inşasıdır.
• Tarih Sahnesine Çıkış: Müslümanlar, Hicret’le birlikte himaye edilen bir azınlık olmaktan çıkıp, kendi ayakları üzerinde duran siyasi, hukuki ve sosyal bir özne (aktör) haline gelmişlerdir.
• Kurumsallaşma ve Sözleşme Kültürü: Hicret, doğumu veya ölümü değil, bir toplumun ortak kader ortaklığı etrafında bir araya gelmesini esas alır. Bu iradenin ilk somut meyvesi ise insanlık tarihinin ilk yazılı anayasalarından biri kabul edilen Medine Sözleşmesi olmuştur.
 
devam edecek