MANEVİ KARAKTER REHBERİ-1 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Risale-i Nur’un tasavvufi bir derinlikle sunduğu hakikatleri, insanın "insafsızlık" hastalığından kurtulup "merhamet ve denge" üzerine inşa edilmiş bir fıtrata dönmesi için şu maddelerle özetleyebiliriz:
1. Marifetullah: İnsafın Kaynağı "Tanımak"tır
İnsafsızlığın temelinde, insanın kendini başıboş ve her şeyin hâkimi sanması yatar. Risale-i Nur (özellikle 3. Söz ve 10. Söz), kâinatı büyük bir saray, insanı ise o sarayın nazenin bir misafiri olarak tarif eder.
• Hakikat: İnsan, mülkün gerçek sahibinin kendisi olmadığını, sadece bir "emanetçi" olduğunu anladığında, altındaki varlıklara (insan, hayvan, tabiat) karşı "haddi aşmama" duygusu gelişir.
• Tasavvufi Derinlik: Tasavvuftaki "Rızık Allah'tandır"hakikati, insanı hırsın getirdiği acımasızlıktan korur. İnsan, rızkı kendi zekasından bildiği an, başkalarını basamak olarak görmeye başlar.
2. Şefkat-i İmaniye: Acımaktan Öte Bir Bağ
Tasavvufun özü "Yaratılanı severiz Yaradan'dan ötürü"ilkesidir. Risale-i Nur bunu "Şefkat" kavramıyla derinleştirir.
• Hakikat: Merhamet acımaktır, ancak şefkat muhatabının ızdırabını bizzat hissetmektir. İnsan, diğer insanlarla olan "vahdet" (birlik) bağını kopardığında insafsızlaşır.
• Tasavvufi Derinlik: Eğer bir insan, yanındakini sadece bir "et ve kemik" olarak değil, Esma-i Hüsna’nın bir aynası olarak görse, ona karşı insafsızlık etmesi kendi kutsalına hakaret etmesi gibi olur.
3. İktisat ve Kanaat: Kalbin Doygunluğu
İnsafsızlığın motoru, modern dünyanın kamçıladığı "hiç bitmeyen tüketme arzusu"dur. Sözler'de ve İktisat Risalesi'ndevurgulandığı üzere;
• Hakikat: Kanaatsizlik hırsı, hırs ise zulmü doğurur. Kalbi doymayan insanın eli, başkasının hakkına uzanır.
• Tasavvufi Derinlik: Azla yetinmek (kanaat) bir fakirlik değil, manevi bir zenginliktir. Kalbi zengin olanın eli insaflı, dili merhametli olur.
4. Tefekkür-ü Mevt: Fanilik İlacı
İnsafsızlığın en büyük sebebi, insanın bu dünyada ebedi kalacağını sanarak kurduğu kibir kuleleridir.
• Hakikat: Risale-i Nur'un en çok vurguladığı "Dünya fanidir" hakikati, insanın içindeki "zorba"yı terbiye eder.
• Tasavvufi Derinlik: Tasavvuftaki "Ölmeden önce ölünüz" sırrı, insanı dünya malı için kalp kırmaktan, haksızlık yapmaktan men eder. Mezarlığa uğrayan bir kalbin insafsızlık etmesi çok zordur.
İnsafın Yeniden İnşası İçin Ne Yapabiliriz?
Eserlerde geçen şu üç kavramı hayatın merkezine alabiliriz:
1. Acz ve Fakr (Kendi Sınırlarını Bilmek): İnsan ne kadar güçlü olursa olsun, bir mikroba yenilecek kadar aciz olduğunu hissettiğinde, başkalarına karşı olan "üstenci" ve "insafsız" tavrı kırılır.
2. Huzur-u Daimî (Murakabe): İnsanın her an ilahi bir huzurda olduğu bilinci, gizli veya açık her türlü haksızlığı engeller. "O beni görüyor" hissi, vicdanın en büyük bekçisidir.
3. Muhabbet (Sevgi): Sözler'de geçen "Kâinatın mayası muhabbettir" sırrınca; nefreti, rekabeti ve düşmanlığı hayatın merkezinden çıkarıp, yerine "uhuvvet"i(kardeşliği) koymak.
Odak noktamızı "insanın kendi iç inşası" ve "iyilik yolculuğu" olarak belirlediğimizde, Risale-i Nur’un sunduğu metot tam bir "nefis terbiyesi ve karakter inşası" rehberine dönüşür.
İnsanın kendini iyilik yolunda yetiştirmesi, aslında fıtratındaki o tozlanmış "insaf" ve "merhamet" cevherini parlatmasıdır. Risale-i Nur (özellikle Sözler mecmuası), bu yolculuğu şu dört temel insani gelişim evresiyle açıklar:
1. Kendi Mahiyetini Keşfetmek (Emanet Bilinci)
İnsan iyilik yoluna girmek istiyorsa, önce "ben neyim?" sorusuna cevap vermelidir. 30. Söz ve 23. Söz, insanın fıtratındaki çift yönlülüğü anlatır:
• Küçük Bir Numune: İnsan, kainattaki bütün güzelliklerin ve isimlerin bir numunesidir. Eğer insan bu özellikleri "kendinden" bilirse gurura ve başkalarını aşağı görmeye (insafsızlığa) sapar.
• İyilik Yolu: İnsan, bendeki bu iyilikler, bu yetenekler bana ait değil; birer "emanet" ve "yansıma" dediği an, alçakgönüllülük (tevazu) başlar. Gerçek iyilik, "kendini aradan çıkarmakla" mümkün olur.
Devam edecek